Gezond Terug Naar School

Een goede gezondheid en een goede opleiding zijn sterke troeven voor een succesvol leven. In Antwerpen is het vinden van een school, laat staan een school in een gezonde buurt niet evident. Teveel scholen liggen binnen de 500m van de ring en hypothekeren hiermee de gezondheid van de leerlingen.

Heel wat kinderen worden voor de eerste schooldag in het nieuw gestoken.

De laatste jaren is er veel inkt gevloeid over de gevaren van fijn stof. Hoe zit dat nu eigenlijk? Zijn er nadelige gevolgen en zo ja, welke?

Voor de automobilisten en vrachtwagens oogt de ring door Antwerpen groen, voor de bewoners langs de ring is het een open riool.

De Zone

Er wordt steeds van de Ring ‘rond’ Antwerpen gesproken maar de R1 is aan beide zijden bebouwd. Het is dus juister om van de Ring ‘door’ Antwerpen te spreken.

De 500 meter zone is ingekleurd

Volgens een onderzoek van huisarts Dirk Van Duppen (van 2009) gaan er in deze zone ongeveer 15400 kinderen naar school, waarvan ruim de helft onder de 12 jaar.

Professor Dirk Avonts verbonden aan de Universiteit Gent, Department of General practice and primary health care, geeft uitleg.

Flash: Ik ga ervan uit dat iedereen overtuigd is dat de uitlaatgassen van het verkeer negatief zijn voor de gezondheid, maar waarom wordt er een zone van 500m gebruikt?

Dirk Avonts: “Het effect op de gezondheid is meetbaar tot op 1,5km. Het meest gevoelige om dat effect te meten, is de ontwikkeling van de longen bij kinderen. Dat wil niet zeggen dat iedereen , die binnen die 1500m woont, zijn gezondheid in gevaar is. Een gezonde volwassene die op pakweg 1km daarvan woont zal daar geen last van hebben. Maar voor kinderen weten we dat het eigenlijk niet goed is. In de zone 0-100m zijn de meest prominente effecten vastgesteld en dat vermindert dan geleidelijk tot 500m. Voorbij die 500m nemen de effecten sterk af.”

Flash: Wat kunnen de ouders van kinderen doen die in die 500m zone naar school gaan en/of er wonen? Heeft het zin dat ze bijvoorbeeld in het weekend naar zee gaan?

Dirk Avonts: “Ja dat heeft zin. Het aantal uren dat je die lucht inademt bepaalt de impact op uw lichaam. Dat zien we ook bij rokers. De kans dat die een chronische bronchitis krijgen is kleiner als ze dagelijks 5 sigaretten roken dan wanneer ze er 10 of meer. Je moet dus die 2 dagen zee vergelijken met de tijd doorgebracht in de 500m zone.”

Flash: Kan je de 500m zone vergelijken met het roken van sigaretten? Ademloos deed het in de aanloop naar het referendum en werd om ethische redenen terug gefloten.

Video van Ademloos met rokende kinderen

Dirk Avonts: “Je kan het inademen van fijn stof vergelijken met passief roken. Roken is nog een factor 20 a 30 schadelijker dan zelfs de hoogste concentraties van fijn stof. In die zin is het spotje met de rokende kinderen er wat over. Kinderen die in een zetel zitten met een papa die voorleest en rookt, dat was bijvoorbeeld wel correct geweest.”

Flash: De eerste schooldag, we wensen onze kinderen allemaal een goede gezondheid en een goede opleiding. En dan blijken ± 15400 kinderen in de 500m zone school te lopen. Hoe erg is dat voor die kinderen?

Dirk Avonts: “Kinderen met een aanleg voor astma en vooral kinderen met een ernstige longziekte zoals bijvoorbeeld mucoviscidose zullen lijden onder het effect van een verminderde longontwikkeling. Totaal gezonde kinderen die te lang te dicht bij een snelweg schoolgaan en/of wonen zullen daar op korte en middellange termijn geen negatieve invloed van ondervinden. Ze zullen bij wijze van spreken niet met minder Olympische medailles naar huis komen. Maar als die zelf 70 of 80 jaar zijn dan zullen die 5 jaar vroeger aan de zuurstof zitten.”

Typische schoolspeelplaats

Flash: Dat is wel een heel lange termijn. politici denken meestal niet verder dan tot de volgende verkiezing.

Dirk Avonts: “Dat is inderdaad een lange termijn, maar op dat ogenblik gaat het ook heel veel kosten. De MIRA studie (1) rekent dat uit in DALYs (Disability Adjusted Life Years). Vóór je te vroeg sterft van het fijn stof, kan je een aantal jaren hebben van verminderde levenskwaliteit (=disibility). De DALYs combineren de jaren jaren geleefd met een aandoening/ziekte met de verloren gezonde levensjaren door vroegtijdige sterfte. Die DALY is een goede vondst. Je kan er gezondheidsproblemen vergelijken met andere bestaande gezondheidsproblemen. Bijvoorbeeld”Wat is de impact van kerncentrales op de DALY van de bevolking?” Dat is 0,0 (red: als alles goed gaat uiteraard) Wat is de impact van fijn stof op de DALY van de bevolking? De DALY is heel handig voor politici bij het vergelijken van gezondheidsproblemen.”

Grafiek uit de MIRA studie

“Voor jou als individu zijn de DALYs onbelangrijk, maar is de afstand en de tijd dat je in de zone vertoeft van belang. Naast de gezonde volwassenen heb je ook kwetsbare mensen met bijvoorbeeld long- hartproblemen of rokers, die worden, door hun verblijf in de zone, veel vroeger met aandoeningen en ziekten geconfronteerd en stoppen daardoor dikwijls te vroeg met werken.”

Ingang van de Craeybeckxtunnel

Flash: Door de actiegroepen wordt het meccano tracé, met het overkappen van de ring naar voor geschoven als oplossing. Ze verwijzen dan dikwijls naar de Craeybeckxtunnel. Op die tunnel staan schouwen die de lucht in de tunnel verversen. Kan een dergelijke oplossing ook voor de ring of moet bij het overkappen van de ring ook installaties gebouwd worden die de lucht zuiveren van fijn stof? En moet de lucht die uit de Craeybeckxtunnel niet gezuiverd worden? Uiteindelijk ligt daar toch het Middelheimziekenhuis met kwetsbare patiënten.

Dirk Avonts: “Ik weet dat niet, dan moeten we dat eens gaan meten. Dat is de wetenschapper die spreekt. De lucht in de tunnel en aan de in- en uitgangen is onderzocht (2) de lucht bovenop de tunnel niet. Men meet graag waar er veel is, waar er veel vervuiling is, waar er veel fijn stof is. Je moet meten waar het relevant is. Het is voor mij veel relevanter boven op de tunnel te meten dan in de tunnel. De tijd om erdoor te rijden is te kort om relevant te zijn.”

Links in beeld, een van de schouwen van de Craeybeckxrunnel. Rechts achter de grote boom is een stukje van het Middelheim ziekenhuis zichtbaar.

“Dat is natuurlijk een politieke zaak. De overheid moet dat wat sturen zodat ze voor het beleid relevante informatie heeft.”

“Ik kom net terug uit ‘Drukwegistan’, een land vol drukke autowegen in de woestijn. Je mag er 140km/u rijden. Daar zou je hoge waarden meten, maar daar woont geen kat. Maar eens in de stad, waar de mensen wonen, mag je er 60km/u. Daar moet je meten. Je moet het volledige plaatje zien.”

Flash: De Craeybeckxtunnel is 30 jaar oud, vandaag bouwt men tunnels zonder de omgeving met fijn stof te belasten. Wat is volgens u de impact van een moderne overkapping van de ring op de gezondheid?

Dirk Avonts: “Een overkapping van de ring vermindert sterk de negatieve impact van geluid en fijn stof. Bovendien is er ook een verbetering van de gezondheid door meer (groene) ruimte.”

Flash: Zijn er door de overheid ook eenvoudige maatregelen te nemen die de luchtkwaliteit significant verbeteren?

Dirk Avonts: Door trager te rijden en de diesels uit het verkeer te halen. Maak diesel duurder dan benzine zoals het in veel andere landen is. Verminder het aantal verplaatsingen. Het totaal aan factoren is vrij goed gekend en politici moeten daar gewoon op inspelen. Je kan zeggen: “Daar is een school, als we nu het verkeer daar rond overdag anders leiden dan ’s nachts, dan kan die school, tijdens de lesuren wat gespaard worden van fijn stof. Je kan verkeersregulerende maatregelen nemen in functie van de kwetsbaarheid van de bevolking.

Dan hadden ze er maar niet moeten gaan wonen

Deze prachtige villa aan het Rivierenhof, uit de tijd van ‘Mijn Auto Mijn Vrijheid’, is gebouwd op 50 meter van de ring.

Flash: Iedereen is vrij te gaan wonen waar hij wil als het zo ongezond is dan gaan ze toch gewoon elders wonen.

Dirk Avonts: Er is ook de sociale gradiënt. Mensen hebben niet altijd de keuze om ergens anders te gaan wonen. Iedereen kan niet in het bosrijke Brasschaat gaan wonen. Los van de kostprijs van een woning in een gezonde omgeving, is er onvoldoende ruimte.
(1) Mira studie http://www.milieurapport.be/Upload/main/0_onderzoeksrapporten/2012/DALYs_en_externe_kosten_TW_red.pdf

(2) Onderzoek Craeybeckxtunnel http://www.uza.be/sites/default/files/uploads/brochrues/uzajaarverslaglr-pagdef.pdf

Fotografie: Alle foto’s, behalve de twee plattegronden van de stad, zijn geen Instagrams, maar niet gemanipuleerde analoge foto’s met een Diana F+. Het portret van Prof. Avonts is met een Fuji Instax
(soort polaroid)

Advertenties

5 Reacties op “Gezond Terug Naar School

  1. sterke informatieve reportage ! met dank Luc.

  2. Heel goed werk. Zou dat graag willen gebruiken in ons hoofdstuk ademloos.be/gezondheid

  3. Hoi Koen, bedankt voor de interesse. Ik maak mijn artikel omdat ze gelezen zouden worden. De copyright is Creative Commons Naamsvermelding – NietCommercieel – GeenAfgeleideWerken 2.0
    Je mag het dus onder die voorwaarden gebruiken

  4. Goed uitgespit, Flashke!

  5. Verdomd duidelijk uitgelegd, zoals steeds.
    Voor mensen geïnteresseerd in deze materie en/of die meer willen weten – zie ook Medisch congres van Ademloos, volgende week woensdag in het Provinciehuis : http://www.ademloos.be/evenementen/medisch-congres-rond-gezondheid-stadsplanning-en-mobiliteit.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s